كتابى ويژه تأليف كرده‌اند . « 1 » دكتر صبحى با درك صحيح راه و روش غزالى مىگويد : « گرچه غزالى نظر و كاوش در حقيقت ذات الهى را بر عوام حرام مىداند ، و اين سخنى است كه هيچ كس بر او انكار نمىكند ، ولى او ، اديبان و نحويان و محدثان و فقيهان و متكلّمان را در رديف عوام آورده ، و تأويل را منحصر و محدود بر راسخان در علم دانسته ، و آنان در ديد وى اوليائى هستند كه در درياى معرفت غرق و از شهوتها بريده‌اند ، و اين عبارت خود قرينه است بر درستى ادّعاى برخى محققين كه مىگويند : « غزالى در حكمت اشراقى و ذوقى و . . . اعتقاد ويژه [ و مرموزى ] دارد كه با اعتقاد عام و آشكارش كه با آن در ديد مردمان به مقام حجة الاسلامى رسيده ، مغاير است . » دكتر صبحى مىپرسد : « آيا براستى راسخان در علم تنها صوفيانند و فقيهان و مفسّران و متكلّمان خارجند ؟ ! اگر چنان است كه شرّ با ظهور و پيدايش فن كلام گسترش يافته ، آيا اين استثناء [ تنها صوفيان را راسخان در علم دانستن ] فرصت و مجال ويژه‌اى در اختيار آنان نمىگذارد تا به تنهائى جولان داده و به ادّعاهاى ناروا و گستاخيهاى بىپروا بپردازند ؟ ! ديدگاههاى تصوّف فلسفى مانند : فيض و اشراق و اصول بيگانه [ از شرع ] آن بسيار روشن است ، و شرّ و زيان آن بر عقايد اسلامى به هيچ روى كمتر از شرور متكلّمان نيست . » « 2 » ولى به هر حال ، اين طايفه آثار فراوانى در عقايد اسلامى به روش صوفيانه بر جاى گذارده‌اند كه از نمونه‌هاى آن كتاب « فتوحات مكيّه » است . « 3 »

--> ( 1 ) - دكتر سليمان دنيا : « الحقيقة فى نظر الغزالى » . ( 2 ) - دكتر احمد محمود صبحى : « فى علم الكلام » ج 2 ص 604 - 606 . ( 3 ) - مراجعه كنيد : شعرانى ، عبد الوهاب بن احمد : « اليواقيت و الجواهر فى بيان عقايد الاكابر » ، و سميع عاطف الزين : « الصوفية فى نظر الاسلام » ، چاپ سوم ، دار الكتاب اللبنانى : 1405 ه ، 1985 م .